Kaçak Akım Rölesi Neden Atar

Kaçak akım rölesi neden atar sorusu, evde veya iş yerinde elektrik bir anda kesildiğinde ve panodaki test düğmeli röle aşağı düştüğünde sık sorulur. Kaçak akım rölesi, sigortadan farklı çalışan bir koruma elemanıdır. Sigorta çoğunlukla aşırı yük ve kısa devreye tepki verirken, kaçak akım rölesi fazdan çıkan akım ile nötrden dönen akım arasındaki farkı izler. Bu fark oluştuğunda elektriğin normal yolundan ayrıldığı düşünülür ve röle devreyi keser. Bu nedenle kaçak akım rölesi attığında konu her zaman sigorta neden atar başlığıyla aynı değildir. Sigorta, hattı fazla akıma karşı korur; kaçak akım rölesi ise insanın temas edebileceği gövde, nemli yüzey, hasarlı kablo, toprak hattı veya arızalı cihaz üzerinden oluşabilecek kaçak akım ihtimaline karşı devreye girer. Panoda düşen parça test düğmeli röleyse arıza daha çok kaçak akım, topraklama, cihaz gövdesi veya izolasyon tarafında aranmalıdır. Kaçak akım rölesinin atması çoğu zaman cihazda veya tesisatta bir kaçak ihtimali olduğunu gösterir. Bu kaçak bazen su alan bir çamaşır makinesinden, bazen bozuk bir fırın rezistansından, bazen nemli priz hattından, bazen dış ortam kablosundan, bazen de eski tesisattaki izolasyon zayıflığından kaynaklanabilir. Mutfak, banyo, balkon, kazan dairesi, dış aydınlatma, bahçe prizi ve nemli alanlarda bu tip arızalar daha sık görülür. Kaçak akım rölesi sürekli atıyorsa röleyi iptal etmek, devre dışı bırakmak veya yerine daha duyarsız bir parça takmak doğru değildir. Röle, elektrik çarpması ve kaçak akım riskine karşı çalışan önemli bir güvenlik elemanıdır. Röle her attığında arızalı olduğu düşünülmemelidir; çoğu zaman görevini yaptığı için devreyi keser. Bu yüzden panoda röle düştüğünde önce rölenin kendisini suçlamak yerine, bağlı hatlar ve cihazlar dikkatle incelenmelidir. Bazı durumlarda kaçak akım rölesi belirli bir cihaz çalışınca atar. Örneğin fırın ısınınca, çamaşır makinesi su alınca, bulaşık makinesi devreye girince, kombi çalışınca, buzdolabı motoru kalkış yaptığında, klima çalışmaya başlayınca veya hidrofor devreye girince röle atabilir. Bu durumda cihazın içindeki rezistans, motor, pompa, kablo, filtre, gövde bağlantısı veya nem kaynaklı kaçak ihtimali kontrol edilmelidir. Özellikle rezistanslı ve suyla çalışan cihazlarda kaçak arızası daha sinsi ilerleyebilir. Röle bazen hiçbir cihaz çalışmıyorken de atabilir. Bu durumda pano bağlantıları, nötr-toprak teması, dış hatlar, nem alan buatlar, eski kablolar, priz içleri, aydınlatma hatları ve topraklama bağlantıları incelenmelidir. Özellikle yağmurdan sonra röle atıyorsa dış ortam aydınlatması, bahçe prizi, tabela hattı, kamera adaptörü, motor hattı veya su alan buat şüpheli olabilir. Bu tür belirtiler elektrik kaçağı nasıl anlaşılır konusu ile birlikte düşünülmelidir. Kaçak akım rölesi atması bazen yanlış veya karışık pano bağlantılarından da kaynaklanır. Aynı panoda birden fazla röle varsa, nötr hatlarının karışması, farklı devrelerin ortak nötr kullanması, nötr-toprak temasının yanlış noktada yapılması veya eski tesisatta hatların düzensiz ayrılması rölenin sebepsiz gibi atmasına yol açabilir. Bu yüzden sadece prizi veya cihazı değiştirmek her zaman yeterli olmayabilir; pano içindeki nötr barası, toprak barası, hat ayrımı ve röle bağlantısı da kontrol edilmelidir. Evlerde kaçak akım rölesi en çok mutfak ve banyo tarafında sorun çıkarır. Mutfakta fırın, bulaşık makinesi, buzdolabı, kettle, davlumbaz ve priz hattı birlikte kullanılır. Banyoda çamaşır makinesi, kurutma makinesi, elektrikli şofben, nemli priz ve suya yakın bağlantılar risk oluşturabilir. Bu alanlarda priz bağlantısı, topraklama hattı, cihaz fişi, kablo izolasyonu ve kaçak akım rölesi birlikte düşünülmelidir. Apartmanlarda kaçak akım rölesi ortak alan tesisatlarında da atabilir. Merdiven otomatiği, ortak alan aydınlatması, hidrofor, kapı otomatiği, bahçe aydınlatması, otopark prizi veya dış ortam kabloları nem ve eski bağlantılar nedeniyle kaçak oluşturabilir. Apartman panosunda röle sık atıyorsa yalnızca bir daire değil, ortak kullanım hatları da incelenmelidir. İş yerlerinde ve dükkânlarda kaçak akım rölesi atması günlük çalışmayı durdurabilir. Tabela, kepenk, kamera, alarm, soğutucu, kasa, bilgisayar hattı, aydınlatma ve priz grupları aynı panodan besleniyor olabilir. Röle atınca bütün iş yeri elektriksiz kalıyorsa hatların ayrı ayrı kontrol edilmesi gerekir. Bir cihazın fişi çekildiğinde röle atmıyorsa arıza o cihaz veya o cihazın bağlı olduğu priz hattında olabilir. Atölye ve sanayi alanlarında kaçak akım rölesi daha karmaşık sebeplerle atabilir. Motor gövdesi, makine besleme hattı, sürücü, pano çıkışı, rezistans, pompa, kompresör, kaynak makinesi, nemli zemin veya metal gövdeli ekipmanlar kaçak akım oluşturabilir. Bir makine devreye girince röle atıyorsa yalnızca röle değil; makine gövdesi, motor izolasyonu, kablo güzergâhı, pano çıkışı, topraklama ve cihaz iç bağlantıları birlikte kontrol edilmelidir. Kaçak akım rölesi atması can güvenliğiyle ilgili olduğu için hafife alınmamalıdır. Prizde elektrik çarpması hissi, metal cihaz gövdesinde karıncalanma, panoda koku, nemli zeminde elektrik hissi, sık röle atması veya belirli bir cihaz çalışınca elektrik kesilmesi varsa tesisat kontrol edilmeden kullanım sürdürülmemelidir. Böyle belirtiler elektrik çarpması riskiyle doğrudan ilişkilidir. Topraklama da kaçak akım rölesiyle birlikte değerlendirilmelidir. Topraklama hattı kopuksa, prizde topraklama ucu boşsa, nötr-toprak bağlantısı yanlış yapılmışsa veya cihaz gövdesi güvenli şekilde topraklanmamışsa kaçak akım belirtileri daha tehlikeli hâle gelebilir. Topraklama nedir konusu burada önemlidir; çünkü topraklama, kaçak akım rölesi ve sigorta aynı işi yapmaz. Üçü farklı görevlerle tesisat güvenliğine katkı verir. Kullanıcı panoda hangi parçanın attığını bilmiyorsa bunu tarif etmek önemlidir. Üzerinde test düğmesi olan, genellikle daha geniş gövdeli parça kaçak akım rölesidir. Yan yana dizili küçük kollu parçalar çoğunlukla otomatik sigortalardır. Halk arasında hepsine şartel denebilir; bu yüzden konu bazen şartel neden atar sayfasıyla da karıştırılır. Doğru adlandırma, arızanın doğru yerden araştırılmasına yardımcı olur. Kaçak akım rölesi attığında ilk yapılacak şey, paniğe kapılmadan hangi hat veya cihazın bu durumu başlattığını anlamaktır. Son kullanılan cihaz, rölenin ne zaman attığı, yağmurdan sonra mı sorun başladığı, belirli bir prizde mi problem olduğu, cihaz gövdesinde elektrik hissi olup olmadığı ve panoda koku bulunup bulunmadığı not edilmelidir. Mümkünse pano fotoğrafı ve arıza belirtisi elektrikçi numarası üzerinden WhatsApp ile gönderilebilir. Röleyi kaldırınca hemen tekrar atıyorsa hatta sürekli bir kaçak, nötr-toprak teması, su alan buat, arızalı cihaz veya pano bağlantı hatası olabilir. Röle bir süre sonra atıyorsa cihaz ısındıkça ortaya çıkan rezistans kaçağı, motor devreye girince oluşan gövde kaçağı veya nemle değişen izolasyon zayıflığı düşünülebilir. Bu ayrım, arızanın cihaz mı tesisat mı olduğunu anlamak için önemlidir. Bölgesel elektrik kesintisi, trafo, direk, sokak hattı veya şebeke arızasında ilgili dağıtım şirketi ya da 186 hattı aranmalıdır. Kaçak akım rölesi sadece bina içi panoda atıyor ve komşularda elektrik varsa sorun çoğu zaman bina içi tesisat veya bağlı cihaz tarafında aranır. Bu durumda arıza elektrik arıza kapsamında kontrol edilmelidir. Kaçak akım rölesi atıyorsa iletişim kurmadan önce şu bilgiler hazırlanmalıdır: hangi ilçe ve mahallede olunduğu, arızanın evde mi iş yerinde mi olduğu, rölenin hemen mi yoksa bir süre sonra mı attığı, hangi cihaz çalışınca elektrik kesildiği, yağmur veya nem sonrası sorun olup olmadığı, panoda koku ya da ısınma bulunup bulunmadığı ve komşularda elektrik olup olmadığı. Bu bilgiler, en yakın elektrikçi talebinde arızanın daha doğru anlaşılmasını sağlar.